NB Publishers


Sign up for our newsletter!

About this book

Rooiland – Die drama | Drama Texts, Plays & Screenplays

Tertius Kapp

Tafelberg

They stole a cow from Rabie, the white man. The name of the bull was Rooiland. They slaughtered Rooiland and celebrated. They drank from the horns: Kilikijan the blood, Nongoloza the bile. Then they made a print of the law on the hide. On the hide of Rooiland. That’s the law. And that law survived even on the day heaven and earth was torn asunder – when Kilikijan threw the stone tablets to pieces and the 27s went one way and the 28s another.
 
A prison cell. Four captives. A fluid, unformed world. A ritual of blood and offerings. An everyday occurrence of prison violence erupting into conflict about matters of universal significance.
 

Reviews

+ More Reviews

Deursnit van beklemmende, saamgevlegte tronklewens
Schalk Schoombie, Rapport Boeke

14/05/2013

Die voorbladillustrasie deur Angela
Lidderdale verklap reeds die barre
eenvoud van die dramatiese opset:
Vier mansfigure, horisontaal opmekaar
gestapel, sweef in ’n boksie.
Vertikale strepies baken hul ingekrimpte
ruimtes af. Daar is
skaars beweegruimte en geen uitkomkans
nie. Sardiens in ’n blik.
Bokant die boksie hang ’n groot
donker sirkel, ’n son wat geen lig
afgee nie. Saam word die boksie en
sirkel ’n vet, omgekeerde uitroepteken.
’n Kreet.
Geen venster is sigbaar nie. Dis
geleë in die “vierde muur” aan die
gehoorkant, wat die indruk versterk
dat die vier mans in hul grusame
afsondering afgeloer word.
Daar oorkant is hulle oorgelaat
aan hul oorlewingstryd, hul rituele,
drome en herinneringe: Verslawing,
seks, geweld en ’n hiërargie
wat vir buitestanders bisar kan
voorkom. Met dié beklemmende gegewe
woeker die dramaturg Tertius
Kapp om ’n deursnit van saamgevlegte
lewens te bied.
Die karakters is verteenwoordigend
van kultuur, taal en ouderdom.
Pastoor, wat as jong man opgesluit
is, destyds bestem vir die
dodesel, kan as die protagonis gemerk
word. Hy is ’n leeftyd lank ’n
grensbewoner tussen lewe en dood,
die een wat ten aanvang skrywend
is, ’n tronk-intellektueel wat die
volle kringloop tot geweld voltooi.
Ten slotte is dit sý ambisie wat almal
se lotgevalle bepaal.
Adidas verteenwoordig die argetipiese
antagonis wie se ontwaking
uit ’n nagmerrie deur Pastoor met
’n vermaning verkondig word.
“Daar’s die duiwel ook nou los.”
Pastoor verskaf verder die sleutel
tot die nommers wat die bendeidentiteit
(die 27’s en 28’s) aandui:
“Wel, jy weet, daar’s sanity in
numbers.” Hy het al die tale van
dié onderwêreld bemeester, van
formeel en geleerd tot straattaal.
Die een wat hom verset teen enige
nommers, selfs ID-nommers, is
Fransie, ’n eks-reklameman wat
hom as immuun teen groepaansprake
voorhou, en hom van Afrikaners
distansieer: “Hulle sondes
is nie myne nie. Net hulle skuld.”
Die wedergebore Chris het sy
identiteit herskryf, sy tatoeëermerke
oorgedoen en sy lyf gerestoureer
tot lewende tempel. Anders as Pastoor
en Fransie oorleef hy sonder
ironie.
Die intrige fokus op Adidas se
pogings om Fransie deur intimidasie
tot bendelid oor te haal. Hoewel
struktureel fragmentaries – skynbaar
rigtinglose praatjies en konfrontasies
afgewissel met onrustige
slaapsessies – sny daar tog ’n spanningslyn
regdeur tot ’n bloedige
klimaks.
Die titel verwys na ’n gesteelde
bees van ’n wit boer wat deel van
die heersende tronkmitologie geword
het. Die Ou Testamentiese
toespeling van bloedoffers vir oerskuld
en ’n onwrikbare wet kry beslag
in Adidas se narratief: “Hulle’t
vir Rooiland geslag en feesgevier.
Hulle drink uit die horings: Kilikijan
die bloed, Nongoloza die gal.
Toe maak hulle ’n print van die
wet op die vel. Op die vel van Rooiland.
Daar’s die wet.”
Die taalgebruik, ’n versnyding
van gekruide Afrikaans, sabelas
(tronktaal) en straattaal is dikwels
kru en eksplisiet, gelaai met galgehumor,
soos Pastoor se voorspelling:
“Die volgende crime wave is
besig om standerd 8 te dop as we
speak, my broe.”
Rooiland toon ooreenkomste met
die tronkliteratuur van die Franse
dramaturg Jean Genet, met sy roman
Our Lady of the Flowers in die
uitbeelding van ritualistiese struwelinge
tussen uitgeworpenes, verlore
in ’n onderdrukkende bestel.
Ook tiperend van Genet se omgekeerde
koninkryk is die misdadiger
wat as sekulêre heilige gehuldig
word – beliggaam deur die ironies
genoemde Pastoor.
En soos Dogoman in PG du Plessis
se Nag van Legio, verrys die
poppemeester oplaas as onstuitbare
anti-heilige.
Die tronkvoëls vertel hul stories,
bemark hul ideologieë, grif graffiti
op die mure en hul lywe, alles in ’n
kleurryke poging om te oorleef, om
verskuiwende identiteite te karteer,
as’t ware hul merk te laat.
Kapp verskaf leidrade in sy skrywersnota:
“Daar is verskillende
weergawes van dieselfde verhaal,
en die onderskeie vertellers sal almal
aanspraak maak op die absolute
waarheid, met die wete dat dit
slegs nog ’n weergawe is.”
Die gedrongenheid van kruisverwysende
“waarhede” word weerspieël
in die poëtiese taalgebruik.
Die dialoog lééf danksy sorgvuldige
navorsing. Die milde gebruik van
voetnote wat kliektaal belig, dien
as welkome smeermiddel vir die
leeservaring.
Boeiende leesstof is dit gewis,
maar soos dit kragtige drama betaam,
kry Rooiland waarlik op die
verhoog beslag, waar dialoog en gedrag
vir maksimum impak ontplooi
word.
Want dis in dié magiese ruimte
waar die uitgeskeurde harte van
outsiders (hulle) spuitend klop, terwyl
die gehoor (ons) asem ophou
en bid dat die vierde muur behoue
bly.
Wanneer die lig oplaas inskyn, ’n
brug van insig slaan, word ons en
hulle hartstogtelik één. – Schalk
Schoombie is ’n vryskutjoernalis en
dramaturg.

Buy this book

Available at:

Price:


More information

Rooiland – Die drama | Drama Texts, Plays & Screenplays


Author: Tertius Kapp
Category: Drama Texts, Plays & Screenplays
ISBN: 9780624062738
Date Released: 11 April 2013
Price (incl. VAT): R 230.00
Format: Soft cover, 124pp

About this author

Tertius Kapp


By the time he debuted as a dramatist Tertius Kapp had already mastered the magical formula for mesmerising theatre. His plays often explore controversial...

Read more...